Ministerstwo Cyfryzacji i Transportu stworzyło nową ramę prawną dla eksploatacji zdalnie sterowanych pojazdów na drogach publicznych za pomocą Straßenverkehr-Fernlenk-Verordnung (StVFernLV). Rozporządzenie zostało opublikowane 29 lipca 2025 roku i wejdzie w życie 1 grudnia 2025 roku. Jak wynika z komunikatu, umożliwia to stosowanie teleoperacji w ruchu drogowym w sposób zgodny z prawem.
Dzięki temu, jak opisuje to Christian Hirte, Parlamentarny Sekretarz Stanu przy Ministerstwie Transportu, dla testowania zdalnie sterowanych pojazdów samochodowych na drogach publicznych powstaje wyraźne ramy prawne.
„W pięcioletniej fazie testowej umożliwiamy innowacje, nie tracąc z oczu bezpieczeństwa i odpowiedzialności. Rozporządzenie umożliwia nowe koncepcje mobilności i kładzie podwaliny pod trwałe regulacje prawne.”
Pod teleoperacją ministerstwo rozumie sterowanie pojazdem przez osobę, która nie znajduje się w pojeździe, ale w zewnętrznej sterowni - technologię, na której opiera się opracowany przez system Fernride, umożliwiający hybrydowe sterowanie pojazdami użytkowymi. System łączy zautomatyzowane funkcje prowadzenia z ludzkim sterowaniem na odległość. Pojazdy działają zasadniczo autonomicznie. Tylko w razie potrzeby operatorzy telekomunikacyjni interweniują precyzyjnie. Ta tzw. „Human-Assisted Autonomy” ma stabilizować operacyjną obsługę, zwłaszcza w nieulepszanych sytuacjach, takich jak skomplikowane manewry manewrowe lub niejasne warunki drogowe.
Technologia sterowni z bezpośrednim połączeniem z pojazdem
Operator telekomunikacji znajduje się w zewnętrznej sterowni wyposażonej
w elementy sterujące, takie jak kierownica, pedały i joysticki. Sterowanie odbywa się w czasie rzeczywistym za pomocą interfejsu cyfrowego. Pojazd nieprzerwanie przesyła obrazy z kamer i dane sensoryczne do sterowni. Aby bezpiecznie przekazywać komendy sterujące, Fernride korzysta z mobilnych połączeń sieciowych o dużej przepustowości i optymalizacji opóźnień. Redundantne kanały komunikacyjne i szyfrowanie mają zabezpieczyć bezpieczeństwo operacyjne.
Pilotowy test na zamkniętych terenach zakładowych
Jak dotąd jednak, system ten jest stosowany wyłącznie na zamkniętych obszarach logistycznych, takich jak tereny zakładowe, terminale kontenerowe lub place przeładunkowe. Tam system przejmuje przede wszystkim zadania w tzw. Yard Shunting - na przykład przesuwanie naczep czy kontenerów w obrębie terenów zakładowych. Zazwyczaj obowiązują tam przepisy ruchu drogowego określone przez przedsiębiorstwa. Podczas fazy pilotażowej w pojeździe nadal znajduje się kierowca bezpieczeństwa, aby w razie potrzeby interweniować. Sterownia jest dodatkowo wyposażona w systemy awaryjnego wyłączania.
To, że teraz dzięki Straßenverkehrs-Fernlenk-Verordnung technologia teleoperacji jest rozszerzana na przestrzeń publicznego ruchu drogowego, otwiera całkowicie nowe perspektywy dla dalszego rozwoju istniejących koncepcji mobilności i transportu. Nowe ramy prawne obowiązują na razie przez pięcioletni okres próbny.
Możliwości zastosowania w transporcie miejskim i komercyjnym
Według ministerstwa potencjał istnieje w różnych obszarach. Możliwe jest, że w przypadku carsharingu z
pomocą technologii zdalnego sterowania pojazdy będą przewożone po zakończeniu użytkowania bez personelu do kolejnego klienta. Możliwa jest także realizacja eksploatacji taksówek bez kierowcy poprzez teleoperację. Mogłyby one w przyszłości być elastycznie i stosownie do potrzeb na drodze, bez obecności kierowcy na pokładzie.
W zakresie użyteczności komunalnej ministerstwo dostrzega możliwości zastosowania w publicznym transporcie zbiorowym oraz podczas przewozów służbowych i dostawczych. Mniejsze lub większe pojazdy mogłyby dzięki zdalnemu sterowaniu uzupełnić istniejące oferty i zaspokoić nowe potrzeby mobilnościowe.
Ważność w transporcie towarowym
Dla przedsiębiorstw zajmujących się transportem towarów drogowych nowe rozporządzenie otwiera również nowe perspektywy. Dzięki zdalnie sterowanym pojazdom można by efektywniej organizować procesy w zakresie logistyki. Ministerstwo uważał, że pojazdy mogą być eksploatowane bez personelu lub że tylko sporadycznie wspomagane teleoperacją, na przykład aby zwiększyć dostępność pojazdów lub zmniejszyć czasy postojów.
Kolejny aspekt dotyczy kombinacji z funkcjami zautomatyzowanego prowadzenia. Teleoperacja może służyć jako opcja sterująca dla pojazdów z zautomatyzowanymi systemami. W skomplikowanych sytuacjach drogowych możliwe jest interweniowanie przez zdalnie sterującą osobę, co rozszerza możliwości autonomicznych systemów.
Możliwe, że Vorordnung otworzy dodatkową perspektywę dla zakończonego sukcesem projektu badawczo-rozwojowego ATLAS-L4 (Automatyczny Transport między Centrami Logistycznymi na Szybkich Drogach w Poziomie 4). Transport autonomicznych ciężarówek na trasach
szybkiego ruchu – choć z kierowcą bezpieczeństwa na pokładzie.
Wymagania prawne i techniczne dla transportu towarowego
Dla korzystania ze zdalnie sterowanych pojazdów w transporcie towarowym nadal obowiązują jasne wymagania prawne i techniczne. Eksploatacja jest dozwolona tylko w ramach wcześniej zatwierdzonego obszaru operacyjnego. Każdy pojazd potrzebuje indywidualnej homologacji technicznej Bundesamtu ds. Transportu Samochodowego, obejmującej cały system - pojazd i sterownię.
Osoba zdalnie sterująca musi fizycznie znajdować się w kraju, posiadać ważne prawo jazdy i przejść specjalne szkolenie. Podczas zdalnego sterowania nie można prowadzić żadnego innego pojazdu. Szczególnie istotne dla transportu towarowego: transport materiałów niebezpiecznych jest wykluczony.
Techniczne pojazdy muszą zawsze móc osiągnąć stan minimalnego ryzyka, na przykład przez automatyczne zatrzymanie. Ponadto wymagana jest niezawodna transmisja obrazów i danych, systemy awaryjnego wyłączania oraz działająca koncepcja bezpieczeństwa. Również gromadzenie danych jest określone: przedsiębiorstwa muszą rejestrować niektóre dane operacyjne i w razie potrzeby przekazać je organom.
Spełnienie tych wymagań jest warunkiem wstępnym dla prawnie zgodnej eksploatacji zdalnie sterowanych pojazdów użytkowych w pięcioletniej fazie testowej. Przedsiębiorstwa, które chcą testować zdalne sterowanie jako część swoich procesów logistycznych, powinny wcześnie zacząć planować i uwzględnić procedury homologacyjne. Rozporządzenie to daje więc możliwość praktycznego testowania nowych kroków automatyzacji w transporcie drogowym towarów.
